Etik Kurallar

Öğrenciler hazırlayacakları projelerde deneylerinde öncelikle, omurgalı hayvanlar kullanmak yerine, kullanabilecekleri alternatifleri gözden geçirmelidir. (omurgasız hayvanlar, bitkiler, mantarlar, mayalar, hücre ve doku kültürleri, mikroorganizmalar)

Eğer deneylerinde omurgalı hayvanlar kullanılacaksa aşağıda uyulması gereken kurallar yer almaktadır.

  • Hayvanların öldürmesini, herhangi bir yerinde kesi yapılmasını, herhangi bir uzvunun ya da dokusunun vücuttan ayrılmasını gerektiren (kan alma dâhil),
  • Hayvanlara ağız ya da enjeksiyon yoluyla herhangi bir toksik, radyoaktif ya da etkisi kesin olarak bilinmeyen (bitki özütleri gibi) tehlikeli ve yabancı maddelerin verildiği,
  • Hayvanların aç veya susuz bırakıldığı, hayvanların acı ve eziyet çekmesine neden olan, olanlara rahatsızlık veren ve sağlığını tehdit eden deneyleri içeremez.

Bu kapsamdaki projeler kesinlikle kabul edilmeyecektir.

Gözleme dayalı ya da hayvanın çeşitli fiziksel özelliklerinin ölçülmesini ya da atıklarının analizini içeren deneyler kabul edilebilir.

Projelerinde insan deneyleri yapmayı planlayan öğrenciler aşağıdaki kurallara uymak zorundadır:

  • İnsanlardan kan almayı ya da herhangi bir madde vermeyi gerektiren deneyler ile önceden alınmış ve depolanmış insan kanıyla yapılan deneyler içeren projeler yapılmamalıdır. İnsan içeren deneyler aşağıdakilerle sınırlıdır:
    • Birey ya da grup davranışlarını ölçmeye yönelik deneyler (denekleri rahatsız edici ya da onlara zarar verici koşullar altında olmayan),
    • Doğal duyusal uyarılara (ışık ya da ses gibi) verilen tepkilerin ölçülmesi,
    • Saç teli ya da damak/yanak içi epitel döküntüsü örnekleriyle yapılan DNA analizi deneyleri.
  • Yukarıda anılan deneylerin kabul edilebilmesi için denek olarak kullanılacak kişi/kişilerin deney hakkında önceden ve anlaşılır biçimde bilgilendirilmesi, denek olmayı kabul ettiğine dair yazılı onayı (çocuk denekler için bu onay ebeveynlerinden alınmalıdır) ile çalışma için destek alınan kurumun etik kurulunun yazılı izni gereklidir. Bireylerin özel hayatına müdahale edilmemesi, herhangi bir şekilde fiziksel veya ruhsal zarar görmemelerine ve kişilik haklarına dikkat edilmelidir.
  • Bilgi talep edilen bireylerin bu bilgileri verip vermemeleri tamamen kendi kararları olmalıdır. Bireyler bunun için zorlanamazlar.
  • Araştırma amacıyla toplanan özel nitelikteki bilgilerin sadece araştırma için kullanılması ve hiçbir şekilde başkalarıyla paylaşılmaması gerekmektedir.

© 2016, INSPO TURKEY. Her hakkı saklıdır.